Bir Günde Beş Bin Yıl : Yalvaç

Bu ay ülkemizin gül bahçesi Isparta'nın güzel ilçesi Yalvaç'tayız.

Isparta'ya yaklaşık 100 km uzaklıktaki Yalvaç Sultan Dağı'nın eteklerine kurulmuş. Yalvaç, Türkiye'deki cittaslow  yani sakin şehirlerden biri. Geçmişten günümüze pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Yalvaç zengin bir kültürel mirasa da sahip. Yalvaç'ta geçireceğiniz bir günde, beş bin yıllık bir geçmişin izlerini görebiliyorsunuz.

 

Yalvaç'a Utyawood firmasının davetlisi olarak gittiğimiz için gezimizin ilk durağı üretim tesisleri oldu. Ahşap konseptli ürünler yapan Utyawood'un sunum tahtasından tepsiye, peynir tabağından suplaya, çerçeveden sandığa kadar geniş bir ürün yelpazesi var. Hem mutfakta hem de dekoratif olarak evin diğer köşelerinde kullanılabilecek bu ürünlerin tasarım ve üretim kısmına dair bilgiler aldık. Utyawood doğal görünümlü ürünlerinde ahşabı sanata çevirmiş.

 

NE YAPILIR?

ANLATAN MEYDAN

Yalvaç turuna başlamak için en uygun nokta Anlatan Meydan. Yalvaç'ın merkezinde yer alan bu meydanda yazılı ve görsel materyaller ile Yalvaç kendini ve tarihini anlatıyor. Açık hava müzesi niteliğindeki meydanda yer alan kırk sekiz adet panoyla anlatım görsel olarak da desteklenmiş.

 

ÇINARALTI

1200'lü yıllarda dikilmiş ve yaklaşık sekiz yüz yaşındaki devasa çınar ağacı merkezde, Devlethan Cami'nin karşısında yer alıyor. Çınaraltı adı etrafındaki kahvehane ve çay bahçelerinden geliyor. Burada oturup çay, kahve içmek, etraftaki insanlarla sohbet etmek ve ulu çınarın yüzyıllar boyu kim bilir nelere şahit olduğunu hayal etmek çok keyifli.

 

DEVLETHAN CAMİ

Yalvaç'ın merkezinde, Çınaraltı'nın hemen karşısında yer alan Devlethan Cami 14. yüzyıldan kalma. Cami, yakınındaki medrese ve hamamıyla Selçuklular döneminin yerleşim merkezi anlayışını gösteriyor. II. Kılıçarslan'ın kardeşi Devlethan adına yapılan caminin önemli bir özelliği Antiochia ören yerinden getirilen mermer işlemeli bloklar ve yazıt parçalarının duvar malzemesi olarak kullanılmış olmasıdır.

 

PSIDIA ANTIOKHEIA ANTİK KENTİ

Yalvaç, antik dönemin önemli merkezlerinden biri olan ve bölgeye başkentlik yapmış Antiokheia antik kentiyle yan yana kurulmuştur. Yalvaç, Roma döneminde Pisidia bölgesine başkentlik yapmıştır, adı da Pisidia Antiokheia olarak geçer. Sultan Dağı eteklerinde yer alan Psidia Antiokheia Antik Kenti, Yalvaç'a bir km mesafededir. Psidia Antik Kenti'nde yapılan kazı çalışmaları Atatürk'ün isteği üzerine başlamış, yapılan çalışmalar sonucu antik kentin önemli bir kısmı gün ışığına çıkmıştır.

 

Antik kent, en parlak dönemini yoğun imar faaliyetlerinin görüldüğü Roma egemenliğinde yaşar. Bugün kenti gezerken görebileceğimiz yapıların büyük bir kısmı bu yoğun imar faaliyetlerinden günümüze ulaşabilenlerdir. Psidia Antik Kentinde yer alan en önemli yapıt Anadolu'daki ilk kiliselerden olan St. Paul Kilisesi'dir. Hristiyan misyonerler burada vaaz vererek Hristiyanlığı dünyaya duyurmuştur. Bu yönüyle inanç turizmi açısından da önemlidir. Dikkate değer diğer yapılar arasında Tiberius Alanı, Anıtsal Giriş, Antik Tiyatro, Roma hamamı, Batı Kapısı, Augustus Tapınağı, su kemerleri sayılabilir. Antik kent 08.00-19.00 saatleri arasında ziyaret edilebilir, giriş ücreti 5 tl, müzekart geçerli.

 

YALVAÇ MÜZESİ

Yalvaç ve çevresinden çıkarılan tarihi eserlerin sergilendiği müze. 1966'da hizmete açılan müzede etnografik ve arkeolojik pek çok malzeme yer almakta. Prehistorik eserler kısmında eski çağlara ait kase, vazo, testi gibi ürünler mevcut. Klasik eserler bölümünde tanrıça heykellerinin yanı sıra ziynet eşyaları ve sikkeler bulunuyor. Etnografik eserler kısmında silahlar, giysiler, süs eşyaları, mutfak eşyaları teşhir ediliyor. Geleneksel bir Yalvaç evini örnekleyen köşe ise müzeye renk katmış. Müzede ayrıca yazma eserler bölümü ile resim sergisi ve bahçede açık teşhir bölümleri de yer alıyor. Müze pazartesi günleri dışında her gün 08.30-17.30 saatleri arasında ziyarete açık, müzeye giriş ücretsiz.

 

MEN KUTSAL ALANI

Kentin baş tanrısı Men adına yapılmış kutsal alan, Yalvaç'a 5 kilometre uzaklıkta 1600 metre yükseklikte, Germen Korusu'nda yer almaktadır. Anadolu'nun eski inanışlarından Ay Tanrısı Men adına yapılmış bir tapınak çevresinde toplanmış yapılardan oluşan bir kutsal alandır. Kutsal Alan, Men adına tüm dünyada şehirleşmiş tek dinsel merkez olma özelliğini taşır. Beyşehir Gölü'nü ve Eğirdir Gölü'nü aynı anda görebilen, tüm araziye hakim bir noktada kurulmuştur. Aynı zamanda güneşin doğuşu ve batışını seyretmek için de ideal bir noktadır.

 

KAŞYUKARI MAHALLESİ

Kaşyukarı Mahallesi'nde Osmanlı zamanından kalma tarihi evler restore edilerek tekrar hayata döndürülmüş. Bu mahallede kerpiç ve ahşaptan yapılmış, iki katlı Yalvaç evlerinin güzel örneklerini görmek ve tarihe yolculuk yapmak mümkün, fotoğraf tutkunları için de ideal bir yer.

 

 

 

TRAŞZADE KONAĞI (BELEDİYE KÜLTÜR EVİ)

Kaşyukarı Mahallesi'nde yer alan eski bir konağın restore edilmesi ile ortaya çıkan Traşzade Konağı adeta bir müze görünümünde. İçerisinde sergilenen geleneksel eşyalar Yalvaç'taki eski günlük hayat hakkında bilgi verecek mahiyette. Burada tarihi ve tipik Yalvaç evlerinin bir örneğini görebilirsiniz.

 

ESKİ DERİ FABRİKASI VE DERİ SANAYİ AÇIK HAVA MÜZESİ

Yalvaç, dericilik sektöründe merkez olma özelliğine sahip bir yer. Cumhuriyet'in ilk yıllarında kurulan Eski Deri Fabrikası, deri sektöründe uzun süre hizmet vermiştir. Günümüzde bina kısmı restore edilmekte, makineler ise o dönemin sanayi şartlarının bir göstergesi olarak bina önünde bulunan özel bir alanda açık hava müzesi şeklinde sergilenmektedir.

 

HOYRAN GÖLÜ

Yalvaç'ın yaklaşık 25 km batısındadır. Eğirdir Gölü'nün uzantısı olan ve Yalvaç sınırlarında kalan kısmı Hoyran Gölü olarak adlandırılır. Göl çevresinde plaj, piknik ve kamp alanları mevcut. Aynı zamanda Taşevi plajında gölde yüzülebilir. Göle bakan kayalıklarda kaya mezarlıkları bulunuyor. Buraya tırmandığınızda harika bir göl manzarası seyredebilirsiniz. Ayrıca bir de gölün içerisinde Hoyran (Limenia Adası) bulunmakta. Etrafı surlarla çevrili adada bir de tapınak varmış, tapınaktan ünümüze sadece bazı kalıntılar gelebilmiş durumda.

 

NE/NEREDE YENİR?

Yalvaç tarih boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yaptığı için bu durum yemeklere de yansımış. Yalvaç mutfağına ait önemli yemekler arasında yoğurt çorbası, fasulye ve ıspanak boranisi, su böreği, keşkek gelir. Yalvaç'ın geleneksel yemeklerinden olan keşkek, pek çok yerde yapılan bir yemek olsa da hazırlanışı ile diğerlerinden ayrılır. Yalvaç keşkeği kaburgadan hazırlanan pastırma ile keşkeklik malzemenin bir küp içerisinde ağzı kapalı olarak taş fırında yaklaşık on iki saat pişirilmesi ile hazırlanıyor.

 

Taş fırınlar Yalvaç'ın mutfak kültürünün bir başka önemli parçası. Yalvaç'ta pek çok taş fırın var, burada Farklı çeşitlerde ekmek yapılması eskiden beri süren bir gelenek. Yalvaç ekmeği ve hamursuz bunların başında geliyor. Hamursuz adı aslında hamurda maya kullanılmamasından geliyor. Gül Ekmek, hamursuz ev ekmeği ve börek çeşitlerini bulabileceğiniz bir fırın.

 

Selin Kebap veya Hünkar Kebap'ta pide ve kebap çeşitleri, Nazlı Pide Kebap Salonu'nda pide ve kuzu tandır, Sultan Sofrası'nda iskender önerebileceklerim arasında. Antiokheia Steakhouse'un et yemeklerinin yanı sıra kahvaltısı da iddialı. Kaşyukarı Mahallesi'nde bulunan Geleneksel Yemek Evi, Yalvaç'ın yemek kültürünü yansıtmak amacıyla kurulmuş.

Tatlı olarak ise Yalvaç'a özgü lezzetlerin başında kesmik baklavası ve kesmikli güllaç (Yalvaç güllacı) geliyor. Kesmik, çiğ sütün yoğurt suyu ile kestirilip süzülmesi sonrası elde ediliyor. Kesmikli baklavada klasik baklava hamuru ile hazırlanan yufkaların arasına kesmik konulup pişiriliyor ve şerbetleniyor. Kesmikli güllaçta ise güllaç yufkası ıslatılıp arasına kesmik konarak rulo yapılıyor. Her iki tatlıyı da Gündoğan Pastanesi'nde tadabilirsiniz. Bu geleneksel tatlıların haricinde Nazlı Pide'nin dışı kadayıf kaplı kızarmış dondurması, Selin Kebap'ın künefesi denenebilir. Manda kaymağı, kese yoğurdu, keçi sütünden dondurma da Yalvaç'ta tadılması gerekenler arasında.

 

NEREDEN/NE ALINIR?

Yalvaç'ta dericilik, keçecilik, bakırcılık, kalaycılık, halıcılık gibi el sanatları yaygın. Her ne kadar gün geçtikçe bu işle uğraşan zanaatkarların sayısı azalsa da hala örneklerini bulmak mümkün. Tarihi çarşıları gezmek ilgi çekici olabilir. Tabakhane Çarşısı'nda el yapımı deri ürünler ve hediyelik eşyalar, Yemeniciler Bedesteni'nde el yapımı ayakkabılar mevcut. Isparta'nın gül diyarı olması dolayısıyla gülden yapılan parfüm, krem, lokum, reçel gibi ürünler alınabilir. Ayrıca Yalvaç'ın pazartesi günleri kurulan pazarı da meşhur. Buradan çevre köylerden gelen taze ürünler temin edilebilir. Yoğurt Pazarı başta manda kaymağı, yoğurt olmak üzere süt ürünleri alışverişi için ideal. Ayrıca bir de tahıl ve sebze pazarı bulunmakta.

 

NEREDE KALINIR?

Biz Yalvaç seyahatimizde Psidia Otel'de konakladık, merkezde yer alan, temiz ve sakin bir otel. Yemeklerini tatma fırsatımız olmadı ama konaklama kısmından memnun kaldık. Odaları ferah ve geniş, yataklar rahat, internet hızı iyiydi. Hacı Eyüp Evi Pansiyonu eski bir evin restore edilmesi ile yakın zamanda hizmete açılmış bir pansiyon. Farklı bir seçenek olarak burası da düşünülebilir.

 

Gitmeden önce Yalvaç'ın bu kadar büyük olduğunu ve bu kadar gezilecek görülecek yeri olduğunu hiç tahmin etmemiştim. Çok keyifli bir hafta sonu geçirdik Yalvaç'ta. Siz de ilk fırsatta yolunuzu düşürün derim. Tarihi bölgeleri, müzeleri, eski camilerini ziyaret edin, çarşısını pazarını gezip esnafla sohbet edin, fırından sıcacık hamursuz yiyin, Çınaraltı'nda çayınızı için, fayton turu yapın, Yalvaç'taki sakinliğin tadını çıkarın.

 

Müberra Bağcı

İnstagram : egedentarifler